Waarom flikkert ledverlichting thuis soms?

Een ledlamp die af en toe kort knippert is irritant. Knippert de verlichting voortdurend, dimt zij onverwacht of flikkeren meerdere lampen tegelijk? Dan is de vraag niet alleen waarom flikkert ledverlichting thuis, maar ook of de elektrische installatie nog goed functioneert. Vaak is de oorzaak overzichtelijk. Soms wijst flikkerend licht op een slechte verbinding, een verkeerde dimmer of een probleem in de groepenkast.

Ga niet zomaar onderdelen loshalen. Met een paar veilige controles kunt u veel uitsluiten. Blijft het probleem bestaan of merkt u warmte, een brandlucht of uitvallende groepen? Schakel dan een elektricien in.

Waarom flikkert ledverlichting thuis?

Ledverlichting werkt anders dan de oude halogeen- en gloeilampen. Een ledlamp gebruikt weinig stroom en bevat elektronica die de netspanning omzet naar een bruikbare spanning voor de leds. Daardoor reageert een ledlamp sneller op kleine afwijkingen in de voeding, een schakelaar of een dimmer.

Dat maakt ledverlichting zuinig en veelzijdig, maar ook gevoeliger voor een installatie die niet helemaal past. De oorzaak zit niet altijd in de lamp zelf. Het kan ook gaan om het armatuur, de bedrading, de schakelaar, een dimmer of de groep waarop de verlichting is aangesloten.

Het moment waarop het flikkeren optreedt, geeft vaak al richting. Knippert één lamp meteen na plaatsing? Dan ligt het meestal aan de lamp, fitting of dimmer. Flikkert verlichting pas wanneer de wasmachine, inductiekookplaat of airco aanslaat? Dan verdient de belasting van de groep en de aansluiting extra aandacht.

Een ledlamp die niet goed past bij de dimmer

Een veelvoorkomende oorzaak is een dimmer die niet geschikt is voor led. Oudere dimmers zijn vaak gemaakt voor gloeilampen of halogeenverlichting. Die lampen vroegen een hoger minimaal vermogen. Hangt er vervolgens een klein aantal zuinige ledlampen aan, dan kan de dimmer onrustig regelen. Het resultaat: knipperen, zoemen, een lamp die niet volledig uitgaat of licht dat ineens feller wordt.

Ook een dimbare ledlamp werkt alleen goed met een geschikte led-dimmer. De verpakking vermeldt doorgaans of de lamp dimbaar is. Is dat niet het geval, gebruik hem dan niet op een dimmer. Een niet-dimbare lamp kan beschadigen of direct gaan flikkeren.

Er bestaat geen garantie dat iedere dimbare ledlamp met iedere led-dimmer goed samenwerkt. Fabrikanten hanteren verschillende technieken en minimale belastingen. Daarom is het verstandig om bij een nieuwe dimmer te kijken naar het totale vermogen van alle aangesloten lampen én naar de aanbevolen led-belasting van de dimmer. Bij twijfel is vervangen van de dimmer vaak een nettere oplossing dan eindeloos lampen wisselen.

Controle die u zelf veilig kunt doen

Zet de dimmer volledig open. Verdwijnt het flikkeren dan, dan is de combinatie van dimmer en lamp waarschijnlijk de oorzaak. U kunt vervolgens, met de spanning uitgeschakeld, één lamp vervangen door een lamp waarvan bekend is dat deze geschikt is voor uw dimmer. Blijft het probleem aanwezig, laat de dimmer dan beoordelen.

Los contact in lamp, fitting of schakelaar

Een ledlamp kan ook flikkeren door een minder goed contact. Denk aan een lamp die niet goed in de fitting zit, een versleten fitting of een aansluiting die door beweging in het armatuur losser is komen te zitten. Bij plafondspots komt dit geregeld voor, zeker wanneer lampen warm worden en daarna weer afkoelen.

Draai een lamp nooit los of vast terwijl de stroom erop staat. Schakel de betreffende groep uit in de groepenkast en controleer pas daarna of de lamp recht en stevig in de fitting zit. Ziet u verkleuring, gesmolten kunststof of beschadigde bedrading? Gebruik de verlichting dan niet meer. Dat is geen kwestie van een lampje vervangen, maar van veilig herstellen.

Ook een schakelaar kan een oorzaak zijn. Een oude schakelaar met versleten contacten kan korte onderbrekingen geven. Bij een enkel lichtpunt merkt u dat als flikkeren. Bij meerdere punten op dezelfde schakelaar kan de hele lichtlijn reageren. Een elektricien kan meten waar de onderbreking zit en de aansluiting herstellen zonder onnodig werk uit te voeren.

Spanningsschommelingen op een groep

Flikkert de verlichting alleen wanneer een zwaar apparaat start? Dan kan er sprake zijn van een tijdelijke spanningsdaling. Een koelkastcompressor, stofzuiger, warmtepomp, airco of elektrisch gereedschap vraagt bij het inschakelen soms kort extra vermogen. Een gezonde installatie kan daar normaal gesproken mee omgaan. Maar op een volle groep, bij lange kabeltrajecten of bij een minder goede verbinding kan het licht toch zichtbaar reageren.

Een enkele korte verandering hoeft niet direct gevaarlijk te zijn. Herhaalt het zich vaak, worden lampen merkbaar donkerder of valt apparatuur soms uit? Dan is onderzoek verstandig. De groep kan te zwaar belast zijn, er kan een overgangsweerstand in een verbinding zitten of de verdeling in de groepenkast past niet meer bij hoe de woning nu wordt gebruikt.

Dat laatste zien we vooral na een verbouwing. Een extra keukenapparaat, thuiswerkplek, zonnepanelen, laadpunt of airco verandert de belasting van een woning. De bestaande elektra is dan niet automatisch verkeerd, maar verdient wel een controle op capaciteit en verdeling. Elektra die jaren geleden voldoende was, hoeft niet meer te passen bij de huidige situatie.

Problemen met de driver van spots en ledstrips

Inbouwspots, ledpanelen en ledstrips werken vaak met een losse driver of transformator. Die regelt de spanning voor de verlichting. Wanneer zo'n driver veroudert, te warm wordt of niet geschikt is voor het aangesloten vermogen, kan het licht pulseren of uitvallen.

Bij ledstrips speelt ook de lengte mee. Een te lange strip op één voeding kan aan het einde minder licht geven of gaan flikkeren. Een voeding die te krap is gekozen, kan warm worden en zichzelf tijdelijk uitschakelen. Dat ziet u vooral bij verlichting onder keukenkastjes, in kasten of in een verlaagd plafond.

Een driver vervangen lijkt eenvoudig, maar de juiste keuze hangt af van spanning, vermogen, dimmethode en de beschikbare ruimte rond het armatuur. Gebruik daarom niet zomaar een willekeurige adapter. Een verkeerd gekozen voeding kan het probleem vergroten en in sommige gevallen oververhitting veroorzaken.

Wanneer is flikkerende ledverlichting een veiligheidsprobleem?

Niet ieder flikkerend lampje is acuut gevaarlijk. Toch zijn er signalen waarbij u niet moet afwachten. Schakel de groep uit en laat een vakman kijken wanneer u een brandlucht ruikt, een schakelaar of stopcontact warm aanvoelt, vonken ziet, een zoemend of knetterend geluid hoort, of wanneer groepen regelmatig uitvallen.

Let ook op lampen die tegelijk flikkeren in verschillende ruimtes. Dat kan wijzen op een probleem dat verder terug in de installatie zit, bijvoorbeeld bij een groep, nulverbinding of aansluiting in de groepenkast. Zeker wanneer meerdere groepen zich vreemd gedragen, is zelf zoeken geen goed plan. De oorzaak kan buiten het zicht zitten en meten onder spanning vraagt vakkennis en geschikt gereedschap.

Bij oudere woningen kan bovendien sprake zijn van verouderde bedrading, onvoldoende aardvoorziening of uitbreidingen die in verschillende perioden zijn aangebracht. Dan is een gerichte inspectie zinvoller dan alleen de zichtbare lamp vervangen.

Zo pakt u het probleem stap voor stap aan

Begin bij het eenvoudigste. Noteer welke lampen flikkeren, op welk moment dit gebeurt en of zware apparaten dan tegelijk draaien. Controleer vervolgens of het om dimbare lampen gaat en of de dimmer voor led geschikt is. Vervang één verdachte lamp door een goede, passende lamp om te testen.

Blijft het flikkeren beperkt tot één armatuur, dan ligt de oorzaak meestal lokaal. Bij meerdere lichtpunten op dezelfde groep is controle van de schakelaar, bekabeling en groep verstandig. Flikkert verlichting in de hele woning, of merkt u ook problemen bij stopcontacten en apparaten? Neem dan direct contact op met een elektricien.

Een goede vakpartij kijkt eerst naar de situatie: welke verlichting is aanwezig, hoe is deze geschakeld, welke apparaten zitten op dezelfde groep en wat is er eerder aangepast? Daarna volgt een voorstel met duidelijke werkzaamheden en kosten. Extra werk hoort pas aan de orde te zijn als de oorzaak daar daadwerkelijk om vraagt en dit vooraf met u is besproken.

All Man Builder helpt woningbezitters in en rond Rotterdam bij het opsporen en herstellen van dit soort storingen. Niet door op goed geluk onderdelen te vervangen, maar door eerst vast te stellen waar het probleem ontstaat. Zo weet u wat er speelt, wat nodig is en wat u kunt verwachten.