Waarom de aardlekschakelaar steeds uitvalt

De verlichting valt weg, de keuken doet niets meer en in de groepenkast staat één hendel omlaag. Waarom aardlekschakelaar steeds uitvalt, is dan de logische vraag. Zo'n storing is vervelend, maar de aardlekschakelaar doet precies waarvoor hij is geplaatst: hij schakelt de spanning uit zodra er een gevaarlijke lekstroom kan ontstaan. De kunst is om de oorzaak rustig en veilig te achterhalen, zonder de beveiliging te omzeilen.

Wat doet een aardlekschakelaar precies?

Een aardlekschakelaar vergelijkt de stroom die via de installatie naar apparaten gaat met de stroom die terugkomt. Is er verschil, dan kan stroom via een ongewenste route weglekken, bijvoorbeeld via een beschadigde kabel, vocht of een defect apparaat. De schakelaar reageert dan meestal al bij een kleine afwijking en schakelt de aangesloten groepen uit.

Dat is iets anders dan een installatieautomaat, die vaak simpelweg 'de groep' wordt genoemd. Een automaat schakelt uit bij overbelasting of kortsluiting. Denk aan te veel zware apparaten op één groep, of twee draden die elkaar raken. Een aardlekschakelaar schakelt juist uit bij lekstroom. Soms valt alleen een automaat uit, soms alleen de aardlekschakelaar en soms allebei. Dat verschil helpt bij het zoeken naar de oorzaak.

In veel woningen beschermt één aardlekschakelaar meerdere groepen. Daardoor kunnen bijvoorbeeld de wasmachine, badkamerverlichting en stopcontacten in een slaapkamer tegelijk spanningsloos worden, terwijl de storing maar op één groep zit.

Waarom valt de aardlekschakelaar steeds uit?

De meest voorkomende oorzaak is een apparaat met een isolatiefout. Een wasmachine, vaatwasser, droger, koelkast, oven, buitenlamp of elektrisch gereedschap kan na verloop van tijd een kleine lekstroom geven. Vooral apparaten met een verwarmingselement, motor of vochtbelasting zijn gevoelig. Een apparaat kan daarbij nog gewoon lijken te werken, totdat het element opwarmt of een motor inschakelt.

Vocht is een tweede bekende oorzaak. Denk aan een buitenstopcontact, tuinverlichting, een kabel in een schuur, een vochtige kruipruimte of apparatuur in de badkamer. Ook na een stevige regenbui of na schoonmaakwerk kan een aardlekschakelaar pas problemen geven. De storing hoeft dus niet zichtbaar te zijn.

Daarnaast kan de installatie zelf de oorzaak zijn. Een beschadigde kabel achter een wand, een los contact in een lasdoos, verouderde bedrading of verkeerd aangesloten nuldraden kunnen lekstroom veroorzaken. Bij een verbouwing komt het voor dat een schroef in een kabel terechtkomt. De storing ontstaat dan soms direct, maar kan ook pas merkbaar worden zodra een bepaalde groep wordt gebruikt.

Steeds meer woningen hebben zonnepanelen, een laadpaal, airco, warmtepomp of inductiekookplaat. Dat zijn goede uitbreidingen, maar ze vragen wel om een installatie die technisch passend is opgebouwd. De juiste aardlekbeveiliging, verdeling over groepen en beschikbare capaciteit zijn daarbij bepalend. Een bestaande groepenkast die jarenlang voldoende was, is niet automatisch geschikt voor nieuwe zware of elektronische verbruikers.

Tot slot kan er sprake zijn van optellende lekstromen. Moderne apparaten hebben vaak filters die een kleine, normale lekstroom veroorzaken. Eén apparaat is dan geen probleem. Staan er veel apparaten achter dezelfde aardlekschakelaar, dan kan de gezamenlijke lekstroom dicht bij de uitschakelgrens komen. Het moment waarop een apparaat inschakelt, is dan genoeg om de aardlekschakelaar te laten afvallen.

Veilig zelf controleren bij een uitgevallen aardlekschakelaar

Ga niet zoeken door draden los te maken, stopcontacten open te schroeven of de aardlekschakelaar vast te zetten. De beveiliging uitschakelen of overbruggen is nooit een oplossing. U kunt wel een eerste, veilige controle uitvoeren om te bepalen of een apparaat of groep waarschijnlijk betrokken is.

Begin met het uitschakelen van de automaten die achter de uitgevallen aardlekschakelaar zitten. Trek daarna stekkers uit stopcontacten op de betreffende groepen. Vergeet apparaten niet die vaak uit het zicht staan, zoals de vaatwasser, boiler, afzuigkap, buitenverlichting, koelkast of apparatuur in de schuur. Schakel vervolgens de aardlekschakelaar weer in.

Blijft deze ingeschakeld, zet dan de automaten één voor één terug aan. Valt de aardlekschakelaar uit zodra een specifieke groep wordt ingeschakeld, dan zit de oorzaak waarschijnlijk op die groep. Laat die automaat weer uit staan. U kunt daarna, als de aardlekschakelaar ingeschakeld blijft, de apparaten op die groep één voor één aansluiten. Valt de beveiliging na het aansluiten van één apparaat opnieuw uit, gebruik dat apparaat dan niet meer totdat het is gecontroleerd of gerepareerd.

Valt de aardlekschakelaar direct weer uit terwijl alle automaten uit staan, of blijft hij niet in de aan-stand staan? Stop dan met resetten. De kans is groter dat de storing in de groepenkast, de bekabeling of de aardlekschakelaar zelf zit. Daar is meting door een vakman nodig.

Gebruik de testknop op de aardlekschakelaar alleen waarvoor die bedoeld is: controleren of de schakelaar afvalt. Druk die knop in op een moment dat het geen problemen geeft als meerdere groepen spanningsloos worden. De testknop vertelt niet waar een storing zit en vervangt geen periodieke inspectie.

Wanneer is een elektricien nodig?

Bij herhaald uitvallen is professionele controle verstandig, zeker wanneer de oorzaak niet duidelijk is. Dat geldt direct bij een brandlucht, warme stopcontacten, verkleuring, knetterende geluiden, zichtbare waterschade of een tintelend gevoel bij een apparaat. Schakel in die situaties de betreffende groep uit en raak beschadigde onderdelen niet verder aan.

Ook een storing die alleen onder bepaalde omstandigheden optreedt, vraagt om onderzoek. Bijvoorbeeld wanneer de aardlekschakelaar elke nacht uitvalt, alleen na regen reageert, afvalt zodra de wasmachine verwarmt of problemen geeft bij het laden van een elektrische auto. Zulke patronen geven richting, maar vormen nog geen diagnose.

Een elektricien meet de isolatieweerstand van groepen en apparaten, controleert de werking van de aardlekbeveiliging en beoordeelt de aansluitingen in de groepenkast. Bij een grotere wijziging wordt ook gekeken naar de verdeling van groepen, het type aardlekschakelaar en de belasting van de installatie. Zo wordt niet alleen de storing verholpen, maar ook voorkomen dat dezelfde klacht terugkomt.

Voor verhuurders, vastgoedbeheerders en ondernemers geldt nog iets extra's: uitval kan gevolgen hebben voor huurders, bedrijfsvoering, koelingen, beveiliging of netwerkapparatuur. Leg daarom vast welke groepen zijn uitgevallen, wanneer dat gebeurde en welke apparatuur op dat moment draaide. Dat maakt storingsonderzoek gerichter en beperkt onnodige stilstand.

Een storing voorkomen begint bij een passende installatie

U kunt niet elke storing voorkomen. Een apparaat kan defect raken en vocht laat zich buiten niet altijd volledig uitsluiten. Wel helpt het om buiteninstallaties correct uit te voeren, beschadigde snoeren direct te vervangen en zware apparatuur niet zomaar op een bestaande wandcontactdoos of groep aan te sluiten.

Bij een renovatie of verduurzaming is het verstandig om vooraf naar het totaalplaatje te kijken. Een laadpaal, warmtepomp, airco of zonnepanelen zijn geen losse toevoegingen. Ze hebben invloed op de groepenkast, bekabeling, beveiliging en soms op de netaansluiting. Een duidelijk plan voorkomt dat nieuwe apparatuur op een installatie wordt aangesloten die daar niet op berekend is.

All Man Builder begint daarom met de situatie op locatie en bespreekt wat er nu is aangesloten en wat er nog bij komt. Daarna volgt een voorstel waarin werkzaamheden, materiaalkeuzes en kosten herkenbaar zijn opgenomen. Blijkt tijdens het werk dat er iets moet wijzigen, dan gebeurt dat pas na overleg. Elektra die klopt. Afspraken ook.

Blijft uw aardlekschakelaar uitvallen, behandel dat niet als een irritante hendel die steeds terug moet. Zie het als een signaal dat om een gerichte controle vraagt. Een veilige installatie geeft pas rust als niet alleen de stroom terug is, maar ook duidelijk is waarom hij uitviel.